Reacties

Prima initiatief!
Het afpakken van ieders communicatieverantwoordelijkheid en die wegparkeren in een afdelingshok heeft sterk bijgedragen aan de problemen in dit veld. En nu? Zo dicht bij de top, en zo ver verwijderd van de strategietafel. Hoe paradoxaal. (Nou ja, behalve de woordvoerders dan, want die hebben de macht om directeuren en voorzitters uit hun bed te bellen.)
Maar het is niet zo gek eigenlijk: als je zelf de weg kwijt bent, kun je ook niet de marsroute van je organisatie helpen uitstippelen!
Ik zie communicatie niet als een vak, maar als ieders oeroude vermogen om samen te werken. Als we daar nu eens vanuit gaan? Dan is communicatie geen taartpuntje meer, maar de hele taartbodem. Dat moet ruimte bieden.
Smakelijke feestdagen.

 

Ik merk keer op keer dat het Nederlandse bedrijfsleven geen enkele ambitie heeft ten aanzien van (marketing)communicatie.

Er worden vacatures uitgezet voor managers of (senior) adviseurs, maar als je reageert, dan blijk je overgekwalificeerd te zijn. Is er geen ambitie ten aanzien van de communicatie binnen bedrijven en instellingen?

Als je nieuw op de markt komt, blijkt ervaring echter zo van belang te zijn, dat als je die niet hebt, je ook niet aan de bak komt. Opeens is er wel sprake van -enige- ambitie. Afgestudeerde studenten moeten die noodzakelijke werkervaring dan bijvoorbeeld opdoen via vrijwilligersklussen, waar de begeleiding minimaal is. Daarna worden ze alsnog het bedrijfsleven in gesluisd met alle achterstanden van dien. Of de high-potentials verdwijnen naar andere vakgebieden.

Daar wringt mijns inziens voor een groot deel de schoen. Dat het werkveld op dit moment zoekende is of totaal de weg kwijt lijkt te zijn als het gaat om de inzet van communicatie, is mij wel duidelijk. Economische crisis of niet, het is absurd dat onze ondernemersgeest van weleer weggestopt wordt door ambitieloze directies, bestuurders en politici.

Natuurlijk is het jammer als werkveld en opleiding niet op elkaar aansluiten. Maar is dit wel de schuld van de opleidingen, vraag ik me af? Een stap in de goede richting zou zijn, dat het werkveld eerst eens gaat bepalen wat ze nu eigenlijk wil. Wat is de ambitie met de communicatie? Is er überhaupt wel sprake van ambitie?

We hebben leiderschap nodig in onze communicatieve ambitie, dan kunnen opleidingen veel of nog beter inspelen op de behoefte van het werkveld…

 

Eens! In het laatste jaar van mijn studie communicatie ben ik nog steeds niemand tegengekomen die mijn een korte en heldere definitie kan geven van het vakgebied communicatie en de communicatie-professional.

Daarbij leer je pas echt communiceren door het te doen, door je kennis toe te passen en zelf nieuwe inzichten op te doen. Tijdens een vierjarige Hbo-studie is er al minstens twee jaar nodig om studenten te voorzien van alle basiskennis op het gebied van communicatie. De overige twee jaar wordt (in ieder geval op de HRO) volledig gewijd aan het opdoen van praktijkervaring. Tegelijkertijd moet je echter constant bijgespijkerd worden, omdat communicatie continu in ontwikkeling is. In twee jaar tijd, kun je maar een beperkt aantal praktijkopdrachten voor een klein aantal organisaties uitvoeren. Na afloop van de opleiding, zul je de rest van de ervaring op moeten doen binnen een organisatie.

Dat in 90% van alle vacature-omschrijvingen gevraagd wordt naar een communicatiedeskundige met minstens vijf jaar ervaring, vind ik dan ook raar en misschien zelfs hypocriet. Op het gebied van communicatie ben je namelijk nooit uitgeleerd. Op dit moment is de kans zelfs groot dat startende communicatiespecialisten beter op de hoogte zijn van de beste communicatiemethodes van dit moment, dan de zittende communicatie-manager. Die moet naast zijn dagelijkse werk immers op de hoogte blijven van de nieuwste ontwikkelingen en trends, terwijl studenten er de hele dag mee bezig zijn.

 

Ik vind dat hier sprake is van een ‘pot verwijt de ketel’ stelling.
De stelling is mij persoonlijk voor een deel herkenbaar. Tijdens gesprekken met HR- of communicatiemensen bij bedrijven zitten niet echt de ‘talenten’ aan de andere kant van de tafel en dan druk ik mij nog zachtjes uit.
Aan de andere kant heb ik in de laatste 10-15 jaar gemerkt dat de onkunde bij bedrijven is opgebouwd en wellicht voortgekomen door mensen die soms geen communicatieopleiding hebben gevolgd of ‘alleen maar’ een hbo- en wo-opleiding hebben gevolgd, nog niet veel communicatie-ervaring hebben opgedaan (lang leve linkedin), maar zich als de ‘deskundige’ hebben geprofileerd bij deze organisatie. Deze ondeskundigheid of onzekerheid leidt vaak tot typische gesprekken en dan vraag ik mij soms af Wat wil je nu? Waar ben je nu mee bezig? en Waar je zelf over 5 a 10 jaar te willen staan in dit vak. Helaas is het tijdens een sollicitatiegesprek niet mogelijk om dit soort gesprekken te voeren, want je blijft in het keurslijf van het sollicitatiegesprek uit een boekje.
Komt erbij dat ik mij af en toe vanaf het eerste moment afvraagt waarom je eigenlijk op een gesprek wordt gevraagd, omdat de afwijzingen soms erg oppervlakkig en gewoonweg dom zijn. Sommige zijn zo bijzonder dat ik wel eens overweeg om een boekje over mijn ervaringen te schrijven en eigenlijk met naam en toenaam.

 

Een meer dan goed initiatief. Het wordt eens tijd om ons echt te gaan bezinnen of wat mij vermogen en waar onze verantwoordelijkheden en kracht liggen. Hulde voor dit initiatief.
Wat zou er wat mij betreft zoal aan de orde kunnen/moeten komen:

1. Waar gaat het eigenlijk over, welke entiteiten horen er wel en welke niet bij.
2. Hoe zijn de verantwoordelijkheden tussen organisatie en communicatie verdeeld.
3. Waar hebben wij eigenlijk invloed op? Op kennis? Op houding? Op gedrag?
4. Kan communicado’s die slechts handelen in (politieke) frames eigenlijk wel onder deze vakgroep scharen. Communicatie is toch een tweezijdig proces?
5. Moeten we een braakliggend terrein als samenwerking binnen organisaties claimen of juist laten aan andere disciplines als HR? Of zijn er juist mogelijkheden om met andere stafgroepen gezamenlijk op te trekken.
6. Hoe kunnen we écht strategisch aan de gang? En is daar behoefte aan?

Nou, kom maar op, zou ik zeggen. Een goed vooruitzicht voor het komende jaar.

 

Ik ben het sterk eens met Joost. De hokjesgeest die ons zo sterk geconditioneerd heeft belemmert ons het zicht op werkelijk waarde creëren. Dit is overigens niet alleen een probleem in het communicatievak, maar wijd verspreid. Ik zie wel dat we als samenleving steeds meer wakker worden. Het paradigma van consumptie, agressie en controle loopt op zijn laatste benen. Mannelijke energie die doorgeschoten is. Tijd voor meer vrouwelijke energie.
Samenwerking als vakgebied, het lijkt te simpel voor woorden! Synergie willen we allemaal, en hoe leer je dat dan op school? Het zou ieders vak moeten zijn, al was het maar een beetje. Ik geloof wat dit betreft sterk in ‘bestemmingsgericht werken’: laat iedereen meer contact maken met zijn missie en bestemming en van daaruit opereren. Dat is niet alleen een individueel perspectief maar ook een collectief belang. Als ik doe waar ik me toe geroepen voel, werk ik veel en veel lekkerder en dan werkt mijn organisatie ook lekker. Het Braziliaanse Semco is hier al jaren lang een goed voorbeeld van. Zij moesten de journalisten echt weghouden, zoveel interesse was er steeds. Voor het communicatievak betekent dit alles: poorten open en verbinden. Veel ruimer denken. Communicatie kan inderdaad beter het afdelingshok uit. Laat posities, belangen en ego’s nou eens los en zie wat tot u zal komen....

 

Het vakgebied Communicatie heeft de afgelopen 20 jaar eenzijdig geïnvesteerd in een oerwoud van opleidingen en cursussen, maar er is geen branche of beroepsvereniging ontstaan die de belangen van de echte beroepskrachten behartigt.

Hbo’s en universiteiten hebben de COM-studies ingericht als verzamelcontainer van alle talige niet-lerarenrichtingen met een maatschappelijk tintje. Gevolg: een volstrekt onevenredig aantal zeer verschillend opgeleide profs die de afgelopen 10 jaar de markt zijn opgekomen. Er is een wildgroei ontstaan aan COM-adviseurs, redacteurs en managers waar geen organisatie of bedrijf een structuur of orde in kan ontdekken. Daarom bepalen de juristen, de P&O adviseurs en de directies nu zelf wat marktconforme tarieven zijn en kiezen de bijbehorende specialist of beun. Er is een marktsituatie ontstaan die te omschrijven is als ‘wat de gek ervoor geeft’’.

Er is een algemeen erkende branchevereniging nodig die als een orde, een vakvereniging gaat werken voor zowel vrijgevestigde als loondienst communicatieprofs. Die branche moet voor haar leden een werkelijke toetsing ontwikkelen die leidt tot een algemeen erkende beroepsstatus voor verschillende niveaus, ook voor degenen die al jaren werkzaam zijn en nog van voor de PR-wetenschappen, voorlichtingskunde en andere varianten dateren.

Daarmee kan er een eenduidige kwalificatienorm ontstaan voor alle professionals in het veld.  Op basis waarvan dan ook een tarief kan worden geclaimd voor de door de vereniging erkende niveaus. Maar zolang we alleen de smaakmakers maandelijks hun visies en hun veren laten etaleren en het daarbij laten, verandert er niets.

 

Herkenbaar jelui, de hete aardappelen en gebakken peren. Wat mij op meer maatschappelijke vlakken verwondert: waar is het principe van ‘jong geleerd, oud gedaan’ gebleven?
Samenwerken (communicatie), opvoeden (communicatie), relaties onderhouden (communicatie), duurzaamheid (communicatie), natuurbeleving (communicatie),Over-de-streep (communicatie) .... Waarom gaat dit soort noties er niet al vanaf de paplepel in? Waarom staan (stonden) ze niet steevast ingeroosterd?
Is het niet zo dat veel professies draaien op hersteloperaties, doordat essentiële competenties en talenten in de cognitieve ontwikkeling van vele kinderen onderbelicht en en onderontwikkeld zijn gebleven, inclusief die van de huidige werkende generatie?  (Ja ja, it takes one to know one ... ;-)

Ander punt: HRM is P&O-adviseur aan het management. Weet HRM wel waar het in communicatie over gaat, of liever: zou moeten gaan? Is de ruimte tussen deze tandjes van de organisatiehark niet veel te groot? Is het niet zo dat als het over lijncommunicatie, hei-sessies, samenwerking enz gaat, dat Communicatie dan naar HRM kijkt? En omgekeerd: kijkt HRM naar Communicatie niet hoofdzakelijk als de club van de spullenwagen? En wat zegt dat vervolgens over de opzet, inhoud, proces en oogst van een wervingstraject? Als je niet ‘levelt’ kun je ook niet ‘matchen’.

Ik zou het zo mooi vinden als we s a m e n w e r k e n als uitgangspunt nemen voor elk organisatieverband, en dat we daar zo vroeg mogelijk mee beginnen. Dat past bij nu, dat past bij klanten en werkers van nu en straks, het past bij procesdenken van nu en het biedt perspectief. Want in die visie is iedere samenwerker zelf verantwoordelijk (accountable èn responsible) voor zijn eigen communicatie. Vanuit een kern die we al duizenden jaren kennen. Er is op dat vlak eigenlijk niets nieuws onder zon. We hoeven ‘alleen maar’ de mist die we zelf veroorzaakt hebben weg te blazen. Tijd voor een frisse bries!

 

De vraag die bij me opkomt; weten we zelf waar we van zijn? Welke bijdrage levert communicatie, of liever gezegd kan communicatie leveren, om de doelstellingen van een organisatie te realiseren? MAW wat is de kern van ons vak? Samenwerken, verbinden en wat al niet meer, allemaal mooi en belangrijk maar niet het exclusieve domein van het vak communicatie.
Waarom draaien we het niet om en vertellen we waar dit vak over gaat en wat ze aan ons hebben. Dat mis ik steeds in deze discussies.

 

Loes,. je slaat de spijker op z’n kop. het is inderdaad niet het exclusieve domein van communicatie. En daar zit de grote pijn en verwarring. ‘Wat blijft er dan over van onze plek’ is de expliciete of impliciete vraag. Communicatoren doen er beter aan vind ik, om dus hun eigen rol te relativeren en veel vloeiender te opereren. Soms meer op de achtergrond als afdelingen er zelf al prima uitkomen, dan weer op de voorgrond als er echt behoefte is aan gerichte inzet. Teveel bezig zijn met ‘wij doen dit en beteken dat’ werkt averechts. Er zit veel angst voel ik, angst om geen identiteit meer te hebben. Er zal altijd plek zijn voor echte verbinders.

 

Een erg belangrijk onderwerp, maar de discussie geeft me als opleider nog weinig houvast: iets met samenwerken, verbinden e.d. Best moelijk om daar als instituut competentie chocola van te maken. Kun je komen tot een paar beroepsprofielen waar enige overeenstemming over bestaat? Geeft het Logeion model hier houvast? Gelukkig heb ik binnen perscomm een wat duidelijker beeld, maar die stroming lijkt minder belangrijk te worden ten faveure van de smeerolie-achtige procesbegeleiding?

 

@Vladimir, herkenbaar wat je hier schrijft.
Voor het accrediteren van (hbo-)communicatieopleidingen krijg ik stapels rapporten en scripties voor de toetsing of de opleiding ‘voldoet’ aan het vereiste hbo-niveau.
Een papieren tijger, waarbij het tijdens een visitatie moeilijk is om zicht te krijgen op de gewenste kwaliteit van de opleiding.
Ik krijg iedere keer het gevoel dat de hbo-communicatieopleidingen in een keurslijf zitten volgens de vereiste hbo-structuur, het omschreven competentieniveau volgens de NVAO-normen en het beroepsprofiel.
Alles is dan ‘geborgd’, zodat dit wordt geformuleerd, maar ik vraag mij dan altijd af wat de verwachtingen en ervaringen van de ondernemingen (en de communicatieprofessionals hier) zijn over de communicatieopleidingen. En, hebben hebben zij wel een duidelijk beeld over de eigen verwachtingen? Wat is er nodig, mogelijk in de eigen onderneming?
Naar mijn gevoel is er sprake van een kloof tussen het aanbod onderwijs en de behoefte bij ondernemingen.

Nu hoor ik enkelen al roepen dat er altijd sprake is van een beroepenveldcommissie die een klankbord is voor de hbo-opleiding. Natuurlijk, met alle respect voor de communicatiemanagers en -professionals die zich voor deze commissies inzetten, maar in hoeverre kunnen zij een algemeen beeld uit de praktijk bij de hogescholen neerleggen. En stel dat dit lukt, is het dan mogelijk om de hbo-opleiding die in dat keurslijf zit ook aan te passen?
Voor het communicatievak zullen praktijk en theorie meer met elkaar verbonden moeten worden. De vraag alleen hoe dit kan worden ingepast in de bestaande hbo-structuur.

 

Jenny, op zich is het al pijnlijk dat je moet afsluiten met de vraag hoe het beroepenveld zich in moet passen in de hBeroepsonderwijs. En je twijfels over de werkveldcie’s zijn ook terecht, maar vallen nog in het niet bij de ongerichtheid van de discussie over het vak communicatie. Tot nu toe overheersen de neiging om anderen erbuiten te plaatsen (pol.framers) of samenwerking als produkt te omschrijven (is dat niet een competentie die in alle andere beroepen is vereist?). Ik houd hoop, tenslotte is dit toch de beroepsgroep die bij uitstek complexe zaken begrijpelijk uit kan leggen?

 

Je kunt je binnen dit verband beter afvragen wat een communicatieprofessional is.

 

Hi @Vladimir,

ik wijs niet op de noodzaak van samenwerken, of op samenwerken als product, maar op de communicatieve kern van samenwerken: zonder communicatie geen samenwerking geen doelrealisatie geen bestaansrecht. Ik denk dat veel communicado’s te perifeer van die kern opereren.
En hoe heter het in de kern wordt, bijvoorbeeld door wrijving in allerlei processen, hoe meer de “communicatieprofessional” (idd @Get] Henri) zich in een ambachtelijke schulp trekt, met de mediamix als hitteschild.
Het is van strategisch belang dat die kern op aangename termperatuur blijft. En dat er mensen zijn die monitoren en helpen koelen waar nodig, die (vaak emotionele) druk helpen verlagen. En die als de samenwerking piept en knarst, de boel helpen smeren.
Maar wie in communicatieland loopt in organisaties, zonder oogkleppen, de strategisch-tactisch-operationele lijnen op en neer om te kijken of alles communiceert en draait zoals bedoeld? En wie wordt daarvoor opgeleid?

Hoeveel (communicatie)managers stellen dan “dat wij daar niet van zijn?” Ik ken er inmiddels een aantal.
En zo ligt er m.i. een enorm terrein braak, een niemand-en-ieders-land.

Blijven we er van buiten naar kijken of stappen we erin?

 

Hoi Joost,

Herkenbaar verhaal, in het hart van de interne communicatie. Vertaalslag naar opleiding blijft moeilijk. Gaat eigenlijk om attitude, conflicthantering in de vroege fase. Helaas is dat onderdeel van competentie het slechtst meetbaar/toetsbaar. Itt kennis en vaardigheid. Volgens mij wordt bij attitude het koren van het kaf gescheiden en hindert het NVAO-kader om daar sterk op te sturen in de opleiding.
Volgens mij is het proces dat jij beschrijft ook de redden dat er veel mensen van buiten de organisatie worden ingehuurd. Een frisse bilk houden in een organisatie waar je al een tijd werkt is moeilijk zo niet onmogelijk?

 

Als professie-immigrant ruim ik al 10 jaar communicatiepuin in de digitale organisatie. Vooral omdat ik vak-immigrant ben. Wanneer ben je eigenlijk in rapport met je werg/opdrachtgever? Wat voegt nou werkelijk communicatiewaarde toe?

De vragen over niveau en kwaliteit kun je beantwoorden met een 20ste eeuws en 21ste eeuws verhaal. Is je ambitieniveau digitaal of van papier? Betreft je perspectief media of over mensen? Als ik zie waar communicatie-opleidingen mee bezig zijn bijv. m.b.t. digitale samenwerking, dan hou ik mijn hart vast. Een twintigste eeuws medaperspectief leidt naar gisteren. Terwijl de wereld naar morgen beweegt.

In ‘het’ communicatievak blijft alles min of meer bij het oude. Al tien(!) jaar worden daarom dezelfde vragen steeds weer opnieuw gesteld. Met steeds weer dezelfde conventionele antwoorden.
Het probleem bij opleidingen ligt niet zozeer op vertaalniveau van bedrijfsleven naar curriculum. Het bedrijfsleven is niet achterlijk. De veranderende eisen zijn al vaak voelbaar.
De kernvraag is: willen docenten en professionals in ‘Communicatie’ eigenlijk wel de media(campagnes) loslaten als kern van hun vak? De meeste communicatieadviseurs zijn immers helemaal geen communicatieadviseurs, ze communiceren slechts over en via de media. Ze kunnen/doen niets met hun communicerende collega’s/medemens.

 

Communicatie is een van de meest fundamentele sociale processen van ons bestaan. De productie, uitwisseling en betekenisgeving van boodschappen tussen mensen, die plaats vindt binnen een context van informationele, relationele en situationele factoren met als doel elkaar te beïnvloeden.
Mijn inziens beantwoorden de meeste opleidingen goed aan hun doel, alleen is het in deze tijd erg moeilijk om de boodschap over te brengen. Een ieder is erg vol van zichzelf en praat meer dan dat hij of zij luistert. Daarnaast is er de laatste jaren een ernstige vorm van “te veel” communicatie. We leven in een communicatie-tijdperk, waarin ongelooflijk veel gepraat, getelefoneerd, vergaderd, gediscussieerd wordt en dan zwijg ik nog maar over social media. Het nadelig effect is dat mensen wel horen en lezen, maar niet luisteren en begrijpen.
Ik vrees dat dit de komende tijd niet gaat veranderen.

 

Ok, genoeg geklaagd. Laten we de koe eens bij de horens vatten.

Het eerste punt (met dank aan Loes): wat kunnen wij eigenlijk betekenen voor een organisatie. Of: wat is onze toegevoegde waarde. Liever gezegd, wat zou onze toegevoegde waarde moeten zijn. Want eerlijk gezegd heb ik nog wel eens mijn twijfels over de huidige mate van.

Wat dachten jullie van: de reputatie van de organisatie bewaken/verbeteren door deze communicatiever te maken (Tja Vladimir, daar horen mannetjesmakers wat mij betreft dus niet bij)? 

Je zit daarmee direct al op het terrein dat menig andere afdeling claimt. Want communicatie tussen medewerkers, dat is toch een zaak van de lijn, HR, Organisatie e.d.?  Tja, is wat voor te zeggen. Probleem is echter dat die er overwegend niets aan doen en pas wakker worden als wij dreigen aan te kloppen.  Het is een terrein dat braak ligt, zoals Joost ook al schetst, terwijl het van levensbelang is voor de slagkracht van een organisatie.

Voorbeelden (uit een uitgebreide praktijk) waar het niet goed zat?
1.  Het webcare team brengt uitstekend in beeld wat er zoal over onze club wordt gezegd en reageert daar over het algemeen feilloos op, maar het komt niet bij ze op om dit te delen met de rest van de organisatie.
2.  De medewerkers kijken wel uit om kritiek op een ander te hebben, omdat ze zelf ook niet zonder feilen zijn.
3.  Sales, Marketing en Communicatie hebben geen openstaande lijn met het front office om snel te kunnen reageren op onwenselijke ontwikkelingen.
4.  Het werkoverleg blijkt volstrekt niet te voldoen aan de wensen en de verlangens van de medewerkers. Maar de chef wil dat niet toegeven en HR doet er niets aan maar vind het wel hun taak.
5.  De mensen willen wel veranderen, want erg goed loopt het allemaal niet, maar ze vertikken het om te worden veranderd in een richting die volgens hun ook niet werkt.
6.  De pers wordt op een afstand gehouden met afhouderige verhalen en ‘geen commentaar’-frasen, in plaats van simpelweg en haarscherp aan te geven dat het in dit stadium niet van plan is er mededelingen over te doen omdat andere belangen spelen die prevaleren (en dan toch een goede relatie blijven behouden met de betrokken media).
7.  Het intranet is in feite een veredeld mededelingenblad van de directie, i.p.v. een uitwisselings- en omtwikkelingsforum voor medewerkers.
8.  Social media worden gezien als een kanaal ‘dat we ook moeten hebben’ i.p.v. een extra instrument om kennismanagement, collectieve intelligentie en betrokkenheid te versterken.
9.  De bij het veranderingsproject behorende gedragsverandering wordt gezien als een kwestie van enthousiast en stimulerend communiceren.
10.  De lijn realiseert zich niet de verantwoordelijkheid voor de interne communicatie in de brede zin van het woord bij hen ligt. En communicatie stijft ze in die gedachte door te suggereren dat dit inderdaad het geval is.
11.  Medewerkers zijn meer ingesteld op het verdedigen van de eigen posities dan op het gericht samenwerken, waardoor heel wat mensen onnodig beschadigd raken. Contraproductiviteit ten top.
12.  We zetten de zoveelste bij voorbaat mislukte campagne op, omdat we geen idee hebben wat er nodig is om kennis, houding en gedrag werkelijk te beïnvloeden.
13.  We vergeten om communicatiecampagnes en –acties te evalueren ‘omdat dat allemaal te veel kost’.

Zo kan ik nog wel even doorgaan.  Maar het komt er wat mij betreft op neer dat communicatie in al die gevallen een (belangrijke) rol zou kunnen spelen. Door inderdaad de medewerkers en de organisatie communicatiever te maken. Het zijn allemaal aspecten waar wij inderdaad als verbinder met oliespuit kunnen optreden (dank Joost!). En natuurlijk zullen wij op de grenzen van andere afdelingen en personen stuiten. Maar om met Betteke van Ruler te spreken tijdens een bijeenkomst van Logeion over interne communicatie: “We moeten brutaler worden”. Kom op lieden, er tegenaan!

Dat leidt uiteraard direct tot de vraag: hebben wij daarvoor wel de kennis en vaardigheden. Wat mij betreft: bij lange na nog niet. Maar we zitten er wel het dichst bij en dus op de meest logische plek om dit soort dingen in gang te zetten. Met het kweken van dat bewustzijn en het opdoen van de kennis en het aanleren van de benodigde vaardigheden. Daar zouden we in de opleidingen mee moeten beginnen.

 

Dat communicatie gaat over samenwerken, informatie uitwisselen en betekenis geven is een welhaast eeuwenoude wijsheid. Communicatie is dan ook van iedereen en niet het exclusieve domein van de communicatie-adviseur of -professional. Ook media en middelen zijn dat al lang niet meer. Met de opkomst van twitter, facebook, linkedin en wat al niet meer is het maken van middelen meer gedeprofessionaliseerd dan ooit. Wat is in die ontwikkeling dan wel het domein van de professional?
In mijn ogen moet de communicatie professional zich meer dan ooit onderscheiden door een doelgerichte en strategische aanpak van communicatie in en voor zijn organisatie. Ook niks nieuws, maar na jaren aan de advieskant te hebben gewerkt merk ik in mijn huidige rol als bestuurder dat die manier van werken nog zeker geen gemeengoed is.  Kennis van je maatschappelijke of commerciele context, in staat zijn een degelijke stakeholders- of doelgroepanalyse te maken, oog hebben voor belangen en daar de juiste kernboodschappen en middelen bij vinden. En vooral gevoel voor timing. Overzicht en overwicht. Dat onderscheidt de goede communicatie professional van de willekeurig twitterende en toeterende hrm-ers, projectleiders, directeuren, managers, bestuurders en wie al niet meer. Daar gaat het om en schiet het vak in de breedte nog altijd in te kort.
Anders gezegd: de communicatie professional moet zich sterk maken voor een procesgerichte aanpak van vraagstukken. Het begint met het maken van een goed procesontwerp bij beleidsvorming of productontwikkeling of wat dan ook. En vervolgens daar invulling en uitvoering aan (laten) geven. Communicatie-opleidingen zouden dat tot de kern van het leerproces moeten maken. En daarnaast veel meer de fascinerende kennisontwikkeling op het gebied van sociologie, psychologie en neurologie moeten toelaten in het curriculum. Maar dat is een ander verhaal!

 

Allereerst is hetgeen we hier bespreken en geen stelling. Een stelling is echt iets anders en is absoluut geformuleerd. Dit is een vraagstelling. En nog een vrij open vraagstelling ook. Mijn tip aan de redactie zou allereerst zijn om de vraag in ieder geval iets meer gefocust te houden anders krijg je geen reacties maar referaten van de mensen.

Dan mijn reactie. Het gewenste niveau van een communicatieprofessional zou allereerst minimaal Hbo Communicatie en anders WO Communicatiewetenschap moeten zijn. Voor een goede strategische analyse bij de overheid of het bedrijfsleven heb je aan Mbo niet genoeg. Het ligt er dus aan wat je vraagt van een communicatieprofessional. De managers en strategen moeten een Hogere Opleiding hebben genoten anders is het abstractieniveau echt onvoldoende. Helaas weet ik van minimaal de helft van mijn studiegenoten dat ze weinig tot geen passie voor het vak hadden en daardoor ook (Terecht) minder serieuws genomen worden door hun collega’’s. Daarnaast moet het bedrijfsleven en ook de overheid leren dat communicatie een vak is en niet iets wat iedereen met een beetje boerenverstand ook zou kunnen. Zolang we dat denken komt het aan op het toevallige talent dat iemand heeft en niet de vakinhoudelijke opleiding als basis. Tot slot moeten de opleidingen veel strenger zijn. Schriftelijke, mondelinge en strategische vaardigheden moeten veel zwaarder gaan wegen. Dat betekent dat de helft afvalt? Jammer voor de cashcow die opleiding heet maar heel erg goed nieuws voor alle goede communicatieprofessionals die nu moeten lijden onder de slechten.
Ergo: betere selectie op de opleiding, meer sturen op vaardigheden, directies moeten allemaal een CCO aanstellen en die moet een CO achtergrond hebben!

 

Frits Lintmeijer stipt het al even aan, kennis van sociologie, psychologie en neurologie. Hier ligt in mijn optiek de kern van ons vak. Vroeger , ja heel vroeger begonnen alle communicatieplannen met de doelstelling: beïnvloeding van kennis, houding en gedrag. Wat mij betreft nog onverminderd van kracht. We zullen dus moeten weten hoe gedrag werkt en hoe we het kunnen beïnvloeden. De gedragswetenschappen hebben ons de laatste decennia veel nieuwe inzichten geleverd. We maken daar nog te weinig gebruik van. Met dit als kern organiseren we de dialoog van de organisatie met de omgeving, gebruikmakend van de middelen en kanalen die daarvoor beschikbaar zijn. Natuurlijk hebben we kennis van de werking van die kanalen/middelen. Wanneer en voor wie zijn ze wel of niet geschikt, maar zonder de kern van ons vak blijft ieder kanaal een lege huls, hoe modern ook. Ik zou zeggen laat opleidingen zich focussen op die kern. Wat onderscheidt ons van andere adviseurs en welke kennis hebben we daar voor nodig? We praten teveel over vaardigheden en technische (on)mogelijkheden.

 

Hierboven is al veel gezegd. Wellicht een element noemen van mijn kant. Communicatie gaat ook over context scheppen: “context drives meaning”.  Niet alleen een korte mededeling maar ook toelichting over waarom die mededeling nu voor deze mensen in deze vorm.
.
Communicatie gaat ook over snappen wat je ziet. Als je niet snapt wat je ziet zul je ook niet met actie reageren. Want je weet niet of je de goede of foute kant aan het bewegen bent.’. Communicatie is alleen effectief als het gebeurt vanuit een besef van het grotere plaatje denk ik.
.
ter inspiratie een blog hierover: http://www.dutchcowboys.nl/online/23587
Wat is dus gewenst niveau van de communcatie prof? Een van de lementen is dat die zn eigen aannaems bewust moet zijn en moet kunnen ver-staan.

 

Eens Loes. We moeten weten hoe (groepen van) mensen en bedrijven/organisaties tikken!

 

Er is inderdaad al veel gezegd over deze stelling en vast allemaal waar. Maar is dat ook niet gelijk het probleem? Je kunt hele bibliotheken vullen met communicatiewaarheden van vele geleerden die allemaal vanuit hun referentiekader, opleiding en ervaring een goed verhaal kunnen schrijven over een communicatiecasus waar soms ook nog eens zinvol advies of heldere visie aan is gekoppeld. Wat ik in alle literatuur soms mis is wat nou de positite van communicatie in zijn algemeenheid is, dan alleen maar anderen proberen te vertellen hoe belangrijk het is. Bij mij bekruipt soms het gevoel dat de leiding (soms) niet goed weet wat communicatie kan bijdragen aan de businessdoelstellingen en dat communicatieprofessionals vergeten dat de businessdoelstellingen leidend moeten zijn en communicatie daarin een ondersteunende rol in vervult. Dat is soms lastig te onderkennen, als je toch echt communicatieadviseur/manager op je visitekaartje hebt staan. Maar volgens mij is dit les 1 voor al onze mensen die toch afstuderen op dit mooie vak. En zij die dit (h)erkennen, daar komt het vast wel goed mee.

 

Organisaties zijn gericht op groei/voortbestaan en daarvoor zijn in eerste instantie inkomsten noodzakelijk. Ik geloof daarom dat communicatieprofessionals altijd het belang van het vak zullen moeten “verkopen”. Hoe dan? Door de Return On Investment duidelijk te maken. Wat is de investering, en wat levert dat op in kennis, houding en gedrag? Wij zijn tenslotte precies dat - communicatieprofessionals - het verkopen van een boodschap is ons vak. Een prachtige kans ligt in de aardverschuivingen in de verhouding tussen organisaties en doelgroepen door oa social media. Bedrijven en organisaties moeten in dialoog met klanten, betrokkenheid creëren, om later zaken te kunnen doen. Communicatieprofessionals zijn voor die uitdaging uitgerust, en bevindingen uit de psychologie en sociologie en IT kunnen de kwaliteit nog meer verhogen. Dus: be good and tell it, organisaties hebben communicatieprofs hard nodig.

 

Wanneer we er vanuit gaan dat communicatie voor een organisatie gaat over de communicatie van die organisatie met de omgeving van die organisatie dan volgt daar uit dat een communicatiemanager kennis moet hebben van tenminste drie ‘dingen’: de organisatie, de omgeving van die organisatie en het communicatievak.  Het verwerven van deze kennis, die dus altijd betrekking heeft op een lokale situatie, vraagt om specifieke methoden en technieken van onderzoek, waardoor je ‘dus’ niet zomaar gebruik kunt maken van onderzoeksvaardigheden uit andere vakdisciplines als de sociologie, psychologie of economie. Ook is volgens mij in ons vak nog behoorlijk onduidelijk welke kennis we nu eigenlijk nodig hebben om een goed communicatieproces op gang te kunnen brengen.
Wellicht dat anderen hierover in deze dialoog een bijdrage willen leveren??

Arno van Doorn

 

In de mail aangekondigde stelling is eerder een vraag. En dan ook nog één met een vakoverstijgende kip/ei discussie. Ik doe een poging in het beantwoorden.

Vanuit perspectief opleiding: Het communicatievak is een veelzijdig kennisintensief vak. In basis stel ik dat een HBO’er over voldoende theoretische kennis moet beschikken en deze ook praktisch moet kunnen toepassen (vaardigheden). Vanuit perspectief bedrijfsleven: Juist omdat het vak communicatie zo breed is, ontstaat er versnippering. Volgens mij de reden waarom ‘wij werkgevers’ in het collectief steeds lastiger het gewenste eindniveau kunnen stellen.

En zie hier: kip en ei. Want wie neemt nu het voortouw in het bepalen van ‘gewenste niveau’? Ik heb vroeger geleerd dat luisteren iets anders is dan aanhoren. Ook geleerd dat écht luisteren iets anders is dan beaamen. Het onderwijs doet er goed aan om op basis van alle informatie afwegingen te maken en het niveau vast te stellen. Vervolgens dit continue te toetsen bij het bedrijfsleven. En misschien wel het belangrijkste van alles: vast te houden.

Daar wordt de student blijer van (zekerheid en duidelijkheid). Ik moet mij vergissen, maar uiteindelijk draait het in essentie daar toch om? Uiteindelijk is hij/zij degene die bepaald of er wordt ingegaan op een baanaanbod, waarbij werken op functieniveau volgens mij maar een onderdeel(tje) binnen de besluitvorming is.

 

Eens met veel bovenstaande berichten. Dan de stelling/vraagstelling; die gaat over de kritiek vanuit het werkveld over het niveau van de afgestudeerde hbo’er communicatie.

Ik ben het met Donatello eens. Het niveau van de afgestudeerde moet op hbo of wo niveau liggen. mbo is inderdaad niet genoeg.

Ons vakgebied is een kwestie van vraag- en aanbod. Het is te breed om te categoriseren, vind ik. Elk project, elk advies, elke job heeft een uniek karakter. En dat is ook de glans van het vak.

Wat ik mis bij de mensen die afstuderen in communicatie is de passie. Mede-afstudeerders van mij verschuilen zich al gauw achter de economische crisis met de kreet ‘er is geen werk in ons vakgebied.’ Het klagen, het opgeven en het niet actief bezig zijn met communicatie zegt mij vooral dat ze die passie missen. En die is juist zo belangrijk in dit vak. Ook hierin met Donatello eens, opleidingen strenger zouden moeten zijn. Dan zouden de overgebleven studenten in een beter daglicht komen te staan. Nu studeren er mensen af die zelf geen flauw idee hebben over de rol van communicatie.

De kritiek die werkgevers hebben vind ik vaak wel terecht. Werkgevers kunnen niet aangeven waaraan een potentiële communicatieprofessional aan moet voordoen. Dat zou ook niet moeten. Een afgestudeerde zou dat toch beter af moeten gaan (en een huidige werknemer ook). j Juist omdat het vak zo aan verandering onderhevig is, moeten wij juist aangeven waar het om gaat. Werkgevers zitten niet in dit vak, hebben de kennis niet en kunnen dus ook geen duidelijke kaders stellen. Als werknemer communicatie moet je de stof altijd blijven bestuderen. En als adviseur zul je altijd je eigen visies moeten kunnen verklaren. Dat is juist zo belangrijk.

Communicatie is een vak. Iets wat je niet leert op school (die moet de basis geven). Daarbuiten zul je verder moeten leren, ook als je eenmaal een baan hebt. En dat doe je alleen als je passie voor het vak hebt. Het probleem is, dat de meesten van ons die passie missen. En in dat opzicht is de kritiek vanuit het werkveld terecht.

 

@ Lidewey EIM heeft een trendstudie gepubliceerd waar ik direct aan moest denken na het lezen van je herkenbare reactie. “Starters hebben in Nederland doorgaans lage groeiambities, en de relatief hoge graad van arbeidsmarktregulering in Nederland vormt een belemmering voor bedrijfsgroei.... Nederland heeft inmiddels wel de meeste zelfstandige ondernemers, maar nu de ambitieuze entrepreneurs nog.” We hebben het te goed! Niet uniek voor het communicatievak denk ik, wel een probleem. Als docent hbo Communicatie stimuleer ik professionele nieuwsgierigheid en probeer ik passie aan te wakkeren, oa met actualiteit in het curriculum, cases uit de werkpraktijk en gastsprekers uit het vak. Het is nog niet genoeg. Ik hoop dat deze discussie input levert voor ons onderwijs.
(bron studie via http://www.pleinplus.nl/algemeen/toonbijlage.asp?id=12990)

 

Tjee, als ik het enthousiasme boven zie, dat is hartverwarmend. Maar we zijn m.i. iets té enthousiast bezig (bezondig ik me zelf ook aan; aard van het beestje). Het is de spreekwoordelijke kruiwagen met kikkers. Ik denk dat dit zo niet gaat werken. Hier is structuur nodig.

En laten we wel zijn: die structuur is er al in de vorm van de nieuwe Beroepsniveauprofielen van Logeion. Daarin vinden we alle toetsingscriteria op het gebied van kennis en vaardigheden, verdeeld over zes niveaus en zes specialismen. Daar is al enorm veel werk voor verzet. Door met de bedrijven die communicado’s nodig hebben te spreken en door de input van een groot aantal inhoudelijke en didactische deskundigen. Met hulp van de BNP’s weten HBO’s ook al welk niveau studenten ze moeten (gaan) afleveren: minimaal vier van de zes specialisaties (analyseren, adviseren, creëren, organiseren, begeleiden en managen) op het niveau 3 (zie ook http://www.logeion.nl/beroepsniveauprofielen voor toelichting op het model).

Het lijkt me overbodig om dit soort zaken hier nog eens dunnetjes over te doen. Wat mij beter lijkt is om aan de hand van de BNP’s (toetsingscriteria dus) eens te bekijken hoe die in het onderwijs moeten worden ingevuld. Hoe moet hun gereedschapkist er uit zien. Wat moeten studenten daarvoor weten. Daarbij kunnen we voor ogen houden dat de beroepsprofielen zelf open staan voor aanpassingen en verbeteringen. Dat is altijd het uitgangspunt geweest bij het opstellen ervan. In feite zouden wij daarmee de opleidingswereld kunnen voeden met onze ideeën, aanvullingen en ervaringen als het gaat om het ontwikkeling van de tools voor het onderwijs en eventuele bijstellingen van de BNP’s.

Dus de vraag n.a.v. de geponeerde stelling zou kunnen zijn: wat moet de HBO-student zich eigen maken om effectief invulling te geven aan de genoemde toetsingscriteria van de BNP’s. En als ‘bijvangst’ kan optreden: zijn sommige toetsingscriteria wel realistisch?  En nu niet meteen roepen dat die BNP’s niet realistisch zijn. Ik kan verzekeren dat ze een zeer redelijke afspiegeling zijn van de eisen die de praktijk stelt aan communicado’s.

Al met al denk ik: ajb niet het lijntje verliezen met de BNP’s. Ik hoop ook van harte dat het 14 december op de bijeenkomst over CommBat mede daarover zal gaan.

Ben benieuwd naar jullie ideeën hierover.

 

Aanvullend op het bericht van Wim Krop, op 14 december a .s. organiseren wij een World Café bijeenkomst van 11.00 tot 15.30 uur met het LOCO (Landelijk Overleg CommunicatieOnderwijs), studenten, communicatieprofessionals en HR-/communicatiemanagers bij de hogeschool Rotterdam (Kralingen).

Voor deze bijeenkomst, die wordt geïnitieerd door Betteke van Ruler, Ben Warner zijn nog enkele plaatsen beschikbaar. De rollen van de deelnemers aan deze dialoog is bijzonder belangrijk voor het onderwijs, want wat vraagt de arbeidsmarkt van een startende communicatieprofessional? Hoe kan het onderwijs hieraan participeren?

Wij proberen zoveel mogelijk deelnemers bij deze dialoog te betrekken, omdat het voor alle partijen, hogescholen, communicatieprofessionals, bedrijven en studenten het belangrijk is om te weten welke koers het communicatievak in de komende jaren zal (moeten, kunnen) volgen. Het is de bedoeling dat deze dialoog in 2012 wordt vervolgd in alle regio’s van Nederland.
Tijd:  14 december, vanaf 10.30 tot 17.00 uur (inclusief lunch, koffie/thee)
Locatie:  Hogeschool Rotterdam, Kralingse Zoom 91.
Bijdrage:  € 50,= p.p. ; voor studenten: geldt een speciaal tarief van € 20,= p.p.
(incl. btw De entree voor de HRO-studenten is gratis; zij moeten zich
wel officieel aanmelden!

 

waarde collega’s,
heb met veel genoegen alle bijdragen gelezen. geeft aan dat er veel betrokkenheid bij dit vraagstuk bestaat.
wil graag mijn gedachten over de afstemming opleidingen - arbeidsmarkt geven.
1) er zijn 3 vragen die het vakgebied moet beantwoorden:
* waar zijn wij van? -wat is ons domein?-; zolang we deze vraag, de essentie van ons bestaansrecht niet beantwoorden verwerven we geen legitimatie voor ons vak (in een artikel in communicatie , titel Claim je positie- heb ik hierover geschreven);
* hoe/wanneer werkt communicatie? onderbouwing dat onze manier van analyseren en aanpakken ook gaat werken. Waarop baseren we onze aanpakken/interventies?
* waar dragen wij aan bij? onze opdrachtgevers/bazen hebben ambities; uitgaande van ons domein en onderbouwing, waar kunnen we dan aan bijdragen? dit antwoord kan alleen gegeven worden als je de eerste 2 vragen hebt beantwoord én het gesprek daarover met je opdrachtgever bent aangegaan.
2) innovatie; zoals Arno aangeeft hebben we inzicht/kennis nodig op 3 terreinen (organisatie - omgeving - communicatie); omgeving verandert, organisaties veranderen en dus moet communicatie (de 3 vragen) ook mee veranderen.

naast deze meer inhoudelijke kant, is het heel zinvol om bij de vraag ‘waar zijn wij van?’, ook de vraag te stellen
‘over welke vaardigheden en attitude dient de comprof te beschikken om tot zijn recht te komen binnen de arbeidsmarkt?’.  hierop moet focus ontstaan, anders krijgen we hele lijsten van competenties die allemaal ‘waar’ zijn.
deze vraag is echter wel volgend op de eerdere vragen, want houding en vaardigheden compenseren niet het gebrek aan kennis over het vak. (metaforisch gesteld: een chauffeur die niet kan rijden, is met lef en passie een gevaar op de weg!)

De antwoorden op deze vragen kunnen leidend zijn voor de inrichting van opleidingen.

ik verheug me op de bijeenkomst van 14 december
en zal dan ook zeker de link naar de nieuwe BNP van Logeion leggen (dank Wim)

Groet Gerald Morssinkhof
(tevens voorzitter van de onderwijsadviesraad van Logeion, de groep die de nieuwe BNP ontwikkeld heeft)

 

Ik heb niet alle 33 reacties gelezen, dus wellicht dat mijn antwoord er al tussen staat maar dit is in ieder geval het eerste dat in mij op komt.

Zoals al in de intro vermeld is, is het voor veel bedrijven onduidelijk wát een communicatiemedewerker exact kan en doet, dit heb ik zelf gemerkt tijdens het zoeken naar een afstudeerstage in de richting corporate en/of interne communicatie.

Het zal dan ook niet vreemd zijn dat elke visie vanuit een organisatie op de communicatiemedewerker anders is. Dit heeft ook te maken met wat ze zelf gewend zijn. De ene ziet een communifcatiemedewerker slechts als een ‘tekstenschrijver’, de ander erkent de toegevoegde waarde van de communicatiemedwerker op strategisch vlak.

Met dit in het achterhoofd lijkt het mij het belangrijkst om ZELF goed te weten wat jij kunt en wat jij kunt toevoegen aan het bedrijf. Je merkt vanzelf wel of het bedrijf overdondert raakt van jouw kunsten en tegelijkertijd wanneer dit niet is. Het lijkt mij daarom belangrijk om elkaars verwachtingen uit te spreken, om de grootste teleurstelling te voorkomen. Zelf heb ik als student nog maar bij 2 bedrijven een communiatiefunctie uitgeoefend, die ik beide als zeer anders heb ervaren/ervaar!

 

@Sookie, goede omschrijving! Hoewel ik al veel langer in het communicatievak meeloop, herken ik precies wat je bedoelt. Dit fenomeen komt niet alleen voor bij de functie medewerker, maar ook bij de ‘functie’ sr adviseur. Het gekke is dat het ook voorkomst dat de salarissen niet bij de functies passen. Vb een senior-adviseur met een salaris van meer dan € 4.000,- pm, heeft soms alleen te maken met uitvoerende te taken. Daar is niets mis mee, maar met welk beeld is deze adviseur bij dit bedrijf begonnen? Hij of zij kan hiervoor als communicatiemedewerker hebben gewerkt tegen een lager salaris maar met veel meer uitdagingen, taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Je begrijpt dat de nieuwe functie dan teleurstellend is en deze persoon voortijdig weer naar een andere uitdaging zoekt. Het gevolg: het verlies van opgebouwde expertises in het betreffende bedrijf.
@Gerald, dan vraag je je af waarom wij als communicatieprofessionals een nieuw BNP willen hebben als dit de praktijk is.

 

Op verzoek nog de link naar toelichting op bijeenkomst 14-12 bij de HRO.
http://www.talentsxl.nl/actueel/28-21-11-2011--commbat-14-12-bij-hro-dialoog-met-communicatiepr ofessionals.html

 

Dank allen voor alle betrokken bijdragen, ik weet zeker dat de discussie terugkomt in de werkveld advies commissie van onze opleiding!

 

Ik sluit mij aan bij Sookie. Je hebt het als adviseur/medewerker grotendeels zelf in de hand om je toegevoegde waarde te bewijzen, en dat geldt ook voor het vak communicatie in z’n algemeenheid. Natuurlijk verschillen de verwachtingen per bedrijf, maar ook daar moet je zelf kansen grijpen en soms zelfs maken. Daarnaast ben ik van mening dat veel funcitonarissen teveel focussen op het eigen ‘eilandje’ - zoek de samenwerking met andere vakgebieden, bijvoorbeeld HR, en bewijs samen de toegevoegde waarde van jezelf, je collega’s en de gezamenlijek vakgebieden. Afdelingsoverstijgend werken ontbreekt in mijn ervaring in veel bedrijven, waardoor veel kansen voor bedrijven, maar ook voor de individuele disciplines of medewerkers blijven liggen!

 

Je hebt het zelf in de hand om je toegevoegde waarde als commer te bewijzen, lees ik hierboven.Uiteraard. Daar ben je vrij in. Maar is het niet vreemd dat die tw per individu verschilt en dat het binnen ‘het’ communicatievak bon ton is dat iedereen gewoon zijn eigen ding doet?
Hierdoor groeien prioriteitstellingen juist scheef (want men doet vooral wat hij/zij leuk vindt) en denkend acterend vanuit de eigen drijfveer verplaatst men zich minder in de behoeften van anderen, de gemeenschap, de opdrachtgever. Het vrijblijvende karakter van de inhoud is een van de grote zwaktepunten van de branche.
Tegelijkertijd worden wel overal “van ons"-hekjes omheen geplaatst. Binnen Communicatie gonst al tien jaar de term eigenaarschap. Over de media, over betrokkenheid van medewerkers, over ‘de’ boodschap. Zelfs over sociale media en digitale discussies, terwijl het sociale nou juist betekent dat media niet meer van mediamonopolisten zijn. Alsof we nog ergens in de jaren 70 rondlopen…

Als je dit tot slot vertaalt naar IC en digitale samenwerking blijkt dat Communicatie vaak de boel ophoudt/bureaucratiseert in plaats van vergemakkelijkt/faciliteert. Waar blijf je dan met je vraag “Wat is het gewenste niveau van een communicatieprofessional in een onderneming?” Niveau waarin, niveau waarvan? Schrijven, praten, medialiseren?

 

- Alles heeft een begin, ook de groei tot communicatieprofessional.
Je kent de Club van Rome en mogelijk ook de Club van Schier. Beide propageerden een omslag binnen ons denken over maatschappelijke ontwikkelingen. Voor het HBO communicatie-onderwijs is het 5 voor 12 en tijd voor een Club met een visie op een omwenteling van dit onderwijs. In dit licht gezien is de huidige discussie een perfecte aanzet;
- Reden: onvoldoende kwaliteit van de afgestudeerden. Het merendeel van de afgestudeerden bezit onvoldoende persoonlijke basis en personality, sociaal maatschappelijk vaardigheden en gebrek aan kennis en praktijkkennis om het vak goed te kunnen uitoefenen. Deze ’afgestudeerden’ zijn meestal gedoemd tot het spelen van een derde of vierde viool terwijl zij soms als hoofd communicatie worden aangesteld. In toenemende mate merken wij (en zij!) dat zij links en rechts worden gepasseerd door hun managers, niet naar hen wordt geluisterd en vaak worden ondergebracht/gehuisvest onder een totaal andere discipline zoals personeelszaken, facilitaire zaken, centraal secretariaat, ed. of worden veroordeeld tot niveau drie van het vak ‘uitvoerende werkzaamheden’;
De volgende stappen zouden gezet moeten worden:
1.  een nader te ontwikkelen geschiktheidtoets dient te worden afgelegd aan het einde van de middelbare schoolopleiding als de student van plan is HBO communicatie te gaan doen;
2.  de opleiding tot bachelor kan vier jaar duren waarbij het eerste jaar basis verkenning is waarin een breed algemeen maatschappelijk vakkenpakket wordt aangeboden waarbinnen verbindingen worden gelegd met communicatie (voorbeelden: recht versus auteursrecht, economie versus communicatie over beursgang etc.). Het tweede jaar wordt in een organisatie doorgebracht als leerling, het derde jaar als gezel en het vierde als meester. Je leest het goed: het eeuwenoude systeem van opleiding tot een vak, tot een vakman/vrouw. Die laatste drie jaren worden voor het overgrote deel in de praktijk doorgebracht en voor de rest in de onderwijsinstelling. Door minder druk op de instelling kan meer kwaliteit worden geleverd. Zo wordt bijvoorbeeld de huisarts ook in de praktijk gevormd;
3.  Voorwaarden aan dit systeem: top communicatiemensen in bedrijven die als ‘meester’ de leerling en gezel op het hoogste plan kan tillen van een bij voorkeur specialisme (bijvoorbeeld binnen bankwezen, overheid, kunst en cultuur, onderwijs, gezondheidszorg etc). Er wordt dus definitief en eigenlijk voor de rest van je carrière, voor een richting/specialisatie/sector gekozen. De nieuwe beroepsniveauprofielen kunnen hierbij een rol spelen. Andere voorwaarde is dat de docenten in de HBO instelling zelf het niveau van meester moeten hebben. Zo voorkom je ook dat, zoals nu, bijvoorbeeld de docent Engels de begeleiding verzorgt;
4.  De HBO instellingen betalen van hun door de overheid ontvangen gleden, de opleiders.
- Hiernaast zal vanuit de beroepsorganisatie veel promotie en opleidingsgeld besteed moeten worden om het vak Communicatie bij managers beter op de kaart zetten, wat het is en wat het kan (eventueel aanvullende trainingen voor managers die meer van communicatie willen weten). De bestuurder moet op zijn of haar communicatie deskundige kunnen rekenen en dat is mogelijk als hij of zij de opleiding tot meester heeft gevolgd;
- De externe instelling voor opleidingen zoals Van der Hilst, SRM, etc. worden via de beroepsorganisatie gecertificeerd en kunnen dan ook de in de praktijk werkende communicatiefunctionarissen mogelijk opleiden tot het niveau van meester.
- Daarnaast is het van wezenlijk belang dat allen die het communicatie vak uitoefenen aan Permanente Educatie doen (PE) wat betekent dat er jaarlijks bijscholingspunten moeten worden gehaald. Die kun je verkrijgen door aanvullende cursussen te volgen, een lezing te geven, een artikel te schrijven ed. Beroepsvereniging Logeion geeft aan hoeveel accreditatiepunten er met de betrokken bijscholing kan worden behaald. De organiserende instantie vraagt dat aan bij Logeion. Dit PE systeem wordt al jaren gehanteerd bij juristen, artsen, mediators ea. Toneelspelers, sportmensen en musici oefenen iedere dag terwijl wij, communicatiemensen, het zo wel denken te kunnen. PE is nodig!

- Tenslotte, de visitatie van de HBO communicatieopleidingen zou weer in de hand moeten worden gelegd van de niet commerciële HBO Raad. Vakgenoten zullen zeker bereid zijn om, zoals voorheen, slechts tegen een onkostenvergoeding te visiteren in plaats van de huidige honorering door commerciële kwaliteitsorganisaties. Collega’s zullen het een eer vinden het vak dmv visitatie op een hoger niveau te kunnen (helpen) brengen.
- Het communicatieonderwijs heeft internationale vertakkingen. Het lijkt mij zaak om eerst in eigen huis, in Nederland, met de omslag naar het meesterschap te starten. En als laatste, maar binnen deze discussie slechts het begin: de beroepsvereniging Logeion, zal scherp moeten kijken of de aanmelder voor het lidmaatschap wel de professional is die noodzakelijk is om mee te bouwen aan de inhoud van het vak door visitatie, certificering en permanente educatie.
Is het HBO hervormd, dan zal het wo communicatie kritisch bekeken moeten worden in het licht van maatschappelijke relevantie.
Douwe de Joode

 

Ik ben tweedejaars Communicatie student aan de Hogeschool Rotterdam. Ik heb tot nu toe het idee dat ik goed les krijg en dat er ook veel wordt gekeken naar het bedrijfsleven waar wij over een paar jaar in moeten stromen.
Een van mijn redenen om Communicatie te kiezen was destijds vanwege de ‘brede’ opleiding, wat bij de opleiding Communicatie vaak wordt gehoord.
Is de opleiding Communicatie misschien te breed? Waardoor het daarom niet goed aansluit op het bedrijfsleven? Misschien zou de opleiding specifieker moeten of opgesplitst?

 

Vanaf vandaag 23-12 is deze stelling gesloten en kunt u hier niet meer op reageren. 
Resultaten
Uit de bijeenkomst van CommBat bij de HRO van 14-12 zijn de eerste (pijn)punten over het communicatievak en –opleidingen samengevat: “Breed, onduidelijkheid vak en meerwaarde, houding studenten, relatie praktijkopleiding”.

Duidelijk is nu al wel, dat er vraagstukken liggen bij elk van de driehoekszijden: opleidingen, vak-praktijkwereld, studenten.

Twee voorbeelden van elke zijde:
- Opleidingen worstelen met de diversificatie van specialismen en een kernachtige duiding van vak en professionele meerwaarde.
- Veel studenten zien het als een leuk vak (niet als een sterk gewenste beroepskeuze) of ‘doen het erbij’.
- Het vak zelf (de beroepssector) vindt zich operationeel zowel als advieshoog en strategisch en geeft geen duidelijk inzicht van de vereisten ter plekke.

Vervolgens grijpen die drie zijden in elkaar en wankelt de driehoek telkens op één van haar punten.

Oplossingsrichtingen
Een categorisering zal meer duidelijkheid verschaffen, zowel wat er aan de partijen mankeert (die drie zijden) als waaraan gewerkt zou moeten worden. Van daaruit kan er gerichter in de komende debatten worden gerangschikt en aan oplossingen worden gewerkt.
Ben Warner werkt aan een categorisering van de geïnventariseerde punten. Naar verwachting is deze in week 1 2012 gereed.

De redactie van CommBat wenst u prettige feestdagen en een gelukkig en gezond 2012.