16 november 2009, 12:12   Huib Koeleman

Griepprik en de macht van social media

Griepprik en de macht van social media

Vorige week heb ik een presentatie over social media gegeven naar aanleiding van mijn nieuwe boek ‘Twitteren op je werk’. Ik had de eerste slide nog niet laten zien of we kregen een discussie over de invloed van internet en sociale netwerksites op besluitvorming van burgers. Aanleiding de Mexicaanse griep, en de ervaringen met de campagne rond de mogelijkheid ingeënt te worden tegen baarmoederhalskanker. 

De meeste mensen ageren tegen de communicatie van de overheid en het zwakke optreden van minister Klink. Ik heb daar vraagtekens bij. Natuurlijk zijn er veel verbeteringen mogelijk, maar juist Klink is de afgelopen maanden redelijk consistent in zijn boodschap geweest. Juist de media er omheen waren steeds aan het schommelen. In het begin was er in de media een soort paniek, daarna vond men de minister te zwaar reageren met het inkopen van zoveel vaccins (zou zelfs sprake zijn van een band met de farmaceutische industrie). En nu de eerste griepdoden bekend zijn, zou de minister weer te laconiek reageren. Raar hoor.

Hoewel ik een groot fan ben van de social media en internet, zie ik hier een van de negatieve kanten van de opkomst van deze media. Eens te meer blijkt dat iedereen op internet gelijk is. Niet je CV doet ertoe, maar de kracht waarmee je je verhaal brengt. Dus een commissie van 32 professoren in de gezondheidzorg wordt op internet makkelijk overtroefd door een verpleegster of zelfs een leek die met enthousiasme haar of zijn verhaal brengt, wiens bericht daarna wordt doorgestuurd naar vrienden en bekenden. De reguliere media nemen dat gedrag over. Van de week op ‘Goedemorgen Nederland’ - reeds bekend van het geruchtmakende interview met Pieter Lakerman - werd nu een huisarts aan het woord gelaten die uitspraken deed over de samenstelling van de griepprik, waar deskundigen de slappe lach van zouden krijgen. Alleen, kwamen die deskundigen niet aan het woord en de huisarts wel. En Nederlanders zijn dol op klokkenluiders en tegendraadse sprekers. Wat het effect nog versterkt.

Het resultaat? Ondanks de zorgen over de Mexicaanse griep en baarmoederhalskanker kiezen veel mensen ervoor om zich niet in te laten enten.  Want met de onzekerheid gaan mensen op internet op zoek naar meer informatie. En zo vinden ze nog meer, deels elkaar tegensprekende berichten.  Van deskundigen en leken.

Dan treedt een ander mechanisme in werking. Als mensen verschillende meningen hoort die elkaar deels tegenspreken, worden ze onzeker en afwachtend. Onzekere mensen in verwarring komen niet in actie maar wachten af. Het zekere voor het onzekere nemend (lees Heath & Heath en Paul Postma). En omdat men in deze democratische maatschappij veel minder geloof hecht aan deskundigheid, wetenschap en politiek, is het veel moeilijker geworden om meningen af te wegen. En kiest men er voor geen griepprik te nemen. Terwijl je er een vervelende ziekte mee zou kunnen voorkomen. Waren we vroeger verbaasd dat ouders in de ‘bible belt’ hun kinderen injecties ontzegden, nu blijkt 60 procent van de Nederlandse bevolking dit gedrag te vertonen.  Een situatie waar we ons als communicatiespecialisten snel in zullen moeten verdiepen.

eKudos MSN Reporter

Reacties

Beste Huib,
Hier doet zich in versterkte (nationale) mate een fenomeen voor wat al veel langer bestaat (ook binnen organisaties...). Mensen gaan in onzekere situaties (ook veranderingen) op zoek naar informatie in allerlei media, praten met anderen (informeel), halen ervaringen van 'vroeger' erbij en fantaseren de rest in hun hoofd erbij. Door een of meer van die vier 'stategieën' creëren mensen een beeld van de werkelijkheid in hun hoofd en dat wordt onwrikbaar. Renate Werkman van de WUR heeft daarover in 2005 een interessant proefschrift geschreven waarin ze spreekt van de gefixeerde werkelijkheid. Ze concludeert ook dat die voor 'écht waar' aangenomen werkelijkheid alleen maar te veranderen is in interactie met gerespecteerde anderen. En daar zit 'm zo langzamerhand de kneep. Want wie is dat? Wie wordt als zodanig beschouwd? De eigen huisarts? Minister Klink? Roel Coutinho van het RIVM? Of de website van de Nederlandse Vereniging voor Kritisch Prikken? Of je vrouw die homeopathie studeert en die roept dat in de testgroep van lijders aan de Spaanse Griep vlak na de Eerste wereldoorlog door homeopathie beduidend minder slachtoffers vielen dan de anderen die eraan stierven.... We weten het niet en 'toute Nederland' zwalkt in het huidige dilemma dan ook op zoek naar 'zijn' of haar autoriteit. Klink riep vorige week dat het afgelopen moest zijn met al die valse informatie en spookverhalen. Er zou een website komen van de overheid met daarop alle vragen en antwoorden.
Paniekvoetbal dus, want volgens mij was die website er al (website RIVM?) en volgens mij is het probleem juist dat mensen die informatie niet (meer) geloven en sowieso niet meer weten wat ze moeten geloven. Natuurlijk moet zo'n website er komen, maar het is goed de waarde (en te verwachten impact) ervan sterk te relativeren omdat de autoriteitspositie van de overheid sterk is afgenomen.
Als er geen gerespecteerde autoriteit is om de gefixeerde werkelijkheden die in de hoofden van alle 16,5 miljoen nederlanders zit te veranderen, is in mijn ogen het communicatieproces zeer lastig te beïnvloeden. En daar zitten we nu in.
Afgelopen week had mijn dochter Mexicaanse Griep. Geen vaccinatie, gewoon een weekje thuis gehouden. Toch een seizoensgriep? Ik denk het wel. Alleen de media maken het tot een hype en dan begint het gelazer. Als het februari is en de Griep der Griepen is voorbij, dan luwt ook dit gelazer. Dus geldt zo langzamerhand: we moeten met z'n allen niet alleen de griep maar ook de hype uitzieken.
Erik Reijnders

Erik Reijnders   16 november 2009, 12:39 (link)

 

Zeker een uitdaging voor communicatieprofessionals, en in het bijzonder binnen de overheid. Deze cases laten overduidelijk zien wat de consequentie is van het feit dat iedereen op een laagdrempelige manier zijn eigen kennis en ervaring (of je nu expert of leek bent) kan delen op internet; een enorme verschuiving van authoriteit.

Ik zie dit als een van de grootste uitdagingen voor de overheidscommunicatie de komende jaren. 'De minister' of '32 deskundigen' zijn niet meer vanzelfsprekend de authoriteit; authoriteit moet je verdienen door in contact te staan met je publiek, authentiek en geloofwaardig te zijn. Bestuurders zouden zich zo langzamerhand wel eens bewust moeten worden van dit fenomeen. En communicatie-adviseurs moeten daarbij een belangrijke rol spelen!

Renata Verloop   16 november 2009, 13:17 (link)

 

Qua Mexicaanse interactie zijn in ieder geval alle andere partijen wel lekker bezig op het web ;-)

Een dialoog aangaan is altijd al moeilijk geweest voor de overheid. En zoiets op internet sturen is onmogelijk. Oude hap.

Overigens: ik kan me wel vinden in je tegengeluid hoor Huib.
Maar - zie stukje Rocco vorige week en de reacties erop - er zijn ook echt veel elementaire fouten gemaakt. Verkeerde naam, moeilijke boodschap, rare timing. Wie verzint er nou toch zo'n fluit als naam? ("Pan - wat?" Ik heb het echt in mijn omgeving gehoord).

Inderdaad een goeie case om te analyseren. Het zou zomaar kunnen dat het gemiddeld soortelijk gewicht van de communicatieadviseur ook een rol speelt... en dat is een hele oude discussie ;-)

Rob Punselie   16 november 2009, 13:38 (link)

 

In samenwerking met onderzoeksbureau RMI doe ik onderzoek naar online discussies rondom de Mexicaanse Griep. Veel van wat je hier beschrijft herken ik wel. Een van de belangrijkste conclusies in onlangs gepresenteerde onderzoeksresultaten (zie http://iamthemedia.nl/mexicaanse-griep-onderzoek-haalt-het-journaal ) was dat de afname van complottheorieën versus de toenemende verwarring door het rumoer van verschillende 'stemmen.' Overigens geeft de website van het RIVM veel informatie over de griep, je ziet dat de daar geplaatste informatie vaak goed opgepikt en als betrouwbaar gezien wordt.

Joery Bruijntjes   16 november 2009, 13:57 (link)

 

Wat deze case overigens ook verwarrend maakt is dat als campagnetitel is gekozen voor 'Grip op griep'. Als je deze vervolgens intikt als url, kom je op de website van een bedrijf dat Vaccinatiezorg heet en en niet op de website van de overheid.
Overigens zie je dit vaker: in een vroegtijdig stadium wordt een campagnenaam gekozen (die lekker 'bekt' voor print), zonder dat vooraf wordt gecheckt of deze wel als url beschikbaar is en of deze goed kan worden gebruikt voor SEO en SEM...

Renata Verloop   16 november 2009, 14:39 (link)

 

ga de aanbevolen onderzoeken bekijken, dank hiervoor. Kreeg trouwens ook wat reacties van lezers die zich rot ergerden aan de reclame in beeld. Dat doet weer afbreuk aan zo'n blog

huib   16 november 2009, 23:03 (link)

 

@Huib: mooie analyse! Heb de vrijheid genomen deze aan te halen in mijn post van vandaag op Bijgespijkerd (http://bit.ly/Gmkmt) over de moeizame en irrationele keuzeprocessen die mensen doormaken.

Bram Koster   19 november 2009, 16:34 (link)

 

"lees: Heath & Heath en Paul Postma" zijn dat boeken of documenten?
Ik zou dit graag willen lezen naar aanleiding van deze discussie.

Michelle   24 november 2009, 13:14 (link)

 

@Michelle: Dat zijn boeken, zie http://bit.ly/5r6h6M en http://bit.ly/90mEcB.

Bram Koster   24 november 2009, 13:25 (link)

 

@ Bram: erg bedankt!!! Gr. Michelle

Michelle   24 november 2009, 23:15 (link)

Reageer


(huisregels)
Plaats reactie




 

 

Boekentips en meer

 

Tips uit de praktijk

Onderzoek: hoe erg is een spelfout?
Hoe erg is het als er spelfouten in een sollicitatiebrief staan? Denken de ontvangers slechter over een sollicitant die niet kan spellen? Vinden ze hem minder deskundig, onbetrouwbaarder en dat hij zich beter voordoet dan hij is? En hoe zit dat bij sponsorwervingsbrieven - is het effect daar sterker of minder sterk?