Reacties

Bestaande wetgeving geeft zeer ruime beroepsmogelijkheden voor omwonenden. Inkorting en parallelschakeing van procedures is al langere tijd onderwerp van studie. Toch blijkt uit onderzoek van b.v. Inspraakpunt dat een fase voorafgaand aan de formele besluitvorming grote tijdswinst in de procedures kan opleveren. Het verkorten van de formele procedures kan in mijn beleving alleen iets opleveren als aan deze voorfase voldoende aandacht wordt gegeven.

 

Eens met Guido. Ik denk dat bewoners of belanghebbenden best nog mogen zeuren over milieu en andere belangen. Graag zelfs! Maar dan wel vooral in het begin. En, heel belangrijk, niet voor piet snot. Liever in 1 afgebakende periode echte inspraak en invloed dan moeizaam meehobbelen gedurende het hele uitgerekte proces zoals we dat nu kennen. Precies zoals de commissie Elverding adviseerde. Zo'n aanpak vereist natuurlijk wel lef in de communicatie en in de bestuurlijke aansturing. Durven we in die eerste fase echt invloed te geven, meer dan nu? En durven bestuurders vervolgens op basis van alle belangen een knoop door te hakken: dit wordt 'm? Ik denk dat je de communicatie bij deze projecten in vier fases of momenten moet opknippen: verkenning - besluit - uitwerking van 1 variant - uitvoering. De uitdaging voor communicatie zit bij deze 'versnelde' projecten echter niet alleen in het begin. Je moet juist in die laatste twee fasen je oude doelgroepen niet vergeten, ook al hebben ze misschien minder invloed gekregen. Blijf tonen hoe zorgvuldig je de gemaakte keuze uitwerkt en en maak alles controleerbaar.

 

Al het gepraat over interactiviteit ziet over het hoofd dat wij in ons land sinds de invoering van het algemeen kiesrecht een prachtig systeem hebben om belangen af te wegen. Dat gebeurt namelijk in de volksvertegenwoordiging (TK, PS, GR). De opmerking van Jan Jelle dat "de overheid dingen doordrukt" is dus ook misplaatst. De overheid bestaat uit bestuur en volksvertegenwoordiging. Uiteindelijk is die laatste verantwoordelijk en die beslist namens ons allen. Als ze dat niet goed doen moet de burger die zo begaan is met de samenleving zichzelf verkiesbaar stellen of op een andere partij of politicus stemmen.

Is daarmee de kous af? Nee, niet helemaal. Want het is verstandig en getuigt van goed bestuur als bestuurders en volksvertegenwoordigers hun oor te luisteren leggen in de samenleving. Wat zijn de alternatieven? Wat zijn de belangen? Zijn win-win oplossingen mogen? Of moeten wij kiezen en dus ook mensen teleurstellen?
Communicatieadviseurs moeten niet zeuren over gebrek aan interactiviteit maar hun opdrachtgevers helpen leiderschap te tonen.

 

Ik heb van overheidscommunicatie helemaal geen verstand, dus ik ga me inhouden en bescheiden opstellen, maar Harry Michels klinkt als een gezonde Hollandse jongen.

"Inspraak", hoe schattig ook, doet me denken aan "directe democratie", een blaartrekkend begrip dat altijd het risico in zich draagt het persoonlijke en lokale te verheffen tot wereldstandaard. De meest gruwelijke historische excessen zijn gebaseerd op zowel het gezonde 'volksempfinden' als op het 'not in my backyard' denken.

De parlementaire, vertegenwoordigende democratie is gebaseerd op het principe van scheiding van reflex/vooroordeel en actie. Dat is niet voor niks. Kortom, ons systeem laat mensen om goede redenen niet meedenken over zaken die ertoe doen.

En hoe zit het dan met die snelweg door je achtertuin, of de kerncentrale naast je Zeeuwse strandhut? Heeft met ideologie en politiek niets te maken. Deze 'kleine belangetjes' zoals Jan Jelle ze noemt is pure economie: de waarde van het persoonlijke deel van de publiek ruimte.

De ruzie om wie zijn onderarm op de gedeelde leuning van de bioscoopstoel mag leggen.

 

Een interessante vraag, die bij mij onmiddellijk weer vragen oproept. Wanneer je namelijk alleen in de planfase omgevingspartijen betrekt, wat kom je dan aan het einde allemaal tegen? Op het moment dat je partijen betrekt bij een ontwikkeling, gaan zij deze zeker volgen. Als er onvrede ontstaat over de invullingen van de plannen, voltrekt zich dit buiten het beeld van de 'overheid'. De onvrede wordt pas weer zichtbaar bij de bezwaarschriften. Voor mij in ieder geval waardevol om te blijven volgen, want er zijn net zoveel voor- als tegenstanders tegen participatie. Succesvol zijn die processen waarbij duidelijk is wat er van de partijen en de overheid verwacht mag worden en een strakke regie op de communicatie. Het is een compliment als je hoort dat men het er niet mee eens is, maar tevreden is over de wijze waarop de overheid met de verschillende belangen is omgegaan. Met welke intentie doe je wat? Wat verwacht je van de participatie en andersom? Voldoende interessant onderwerp om te blijven volgen. Het kan bijna niet anders dat hier ook al onderzoek naar is gedaan. Weet iemand welk onderzoek goed is om te raadplegen?

 

@gonda Ik ben op dit moment aan het lezen 'de aanpak van interactief beleid-Elke situatie is anders' van Ingo Propper (coutinho) een mooi overzicht van het spectrum van mogelijkheden om mensen te betrekken bij projecten/ beleidsontwikkeling. En daar draait het volgens mij ook om: voor imapctvolle zaken mensen de mogelijkeheid te bieden kennis in te brengen, nieuwe aspecten toe te voegen, ervoor te zorgen dat er inderdaad zicht is op alle belangen en daar een zorgvuldige afweging van te maken.
@Harry @John: om dan te zeggen; "We hebben al een vertegenwoordiging via de door ons gekozen besturders"? Nee, die vlieger gaat niet op. Het is niet te verwachten dat je via de door jou gekozen man of vrouw een geschikt kanaal hebt om jouw ideeen over de herinrichting van een plein kwijt te kunnen.
Het draait volgens mij allemaal om het zicht krijgen op de veelheid aan belangen en daar een goede afweging in maken. En daar zit precies mijn zorg in de nieuwe benadering: vanwege de economische crisis moeten we grote project versneld door laten gaan, zodat de economische motor niet gaat hikken. Dat is een rechtlijnig economisch belang. Andere belangen raken er door ondergesneeuwd en dat is geen goede zaak.

 

Hierbij de boekbespreking die ik voor het septembernummer van Communicatie schreef en waarbij ik de discussie zoals gevoerd over dit weblogje heb gebruikt. Het plaatst bovenstaande reacties ook wel weer in een mooi kader!
=================================================================
De aanpak van interactief beleid: elke situatie is anders. Igno Pröpper, 2009, Colutinho, ISBN 978-90-469-0165-6, 207 blz. € 21,50

Interactief

De Ministerraad lanceerde onlangs het plan voor een Crisis- en Herstelwet waar voor 30 infraprojecten een versnelde procedure wordt voorgesteld. Alleen tijdens de planvorming kunnen omgevingspartijen nog invloed uitoefenen. Wat moeten we vinden van deze inperking voor stakeholders om invloed op de projectuitvoering te moeten uitoefenen? Deze vraag stelde ik in mijn weblog op communicatieonline. Een interessante discussie volgde. Inspraak voorafgaand aan de wettelijk geregelde besluitvormingsprocedure kan er voor zorgen dat er veel tijdswinst wordt geboekt (er worden minder formele bezwaren ingediend). Dat is zo, was de volgende reactie, maar dan moet er in die ‘voorfase’ wel echt geluisterd en iets gedaan worden met die wensen en ideeën vanuit de omgeving. De volgende reactie was weer van een geheel andere aard: “Al het gepraat over interactiviteit ziet over het hoofd dat wij in ons land sinds de invoering van het algemeen kiesrecht een prachtig systeem hebben om belangen af te wegen. Dat gebeurt namelijk in de volksvertegenwoordiging.” Dat zou dan betekenen dat er eigenlijk alleen op de politieke tribunes gesproken hoeft te worden over de aanpak van projecten, in het vertrouwen dat de belanghebbenden via hun gekozen vertegenwoordiging hun ei wel kwijt kunnen.
Pröpper noemt die laatste aanpak ‘het politiek primaat’ dat vanuit het representatieve democratiemodel weinig ruimte biedt voor interactief beleid: men is huiverig voor participatie vanuit de maatschappij, en staat die hoogstens vanuit een adviserende rol toe. Maar in het collectieve en participatieve model wordt veel meer ruimte geboden aan de directe democratie. Daardoor kunnen ook andere interactieve bestuursstijlen worden gehanteerd, zoals de delegerende, faciliterende of samenwerkende vorm. Kortom: vergaander interactiviteit waarbij in het uiterste geval het bestuur alleen nog ondersteuning biedt aan initiatiefnemers uit de maatschappij. Denk aan een campagne over verkeersveiligheid ontwikkeld door de ANWB en Veilig Verkeer Nederland met ambtelijke ondersteuning vanuit de overheid.
Door introductie van interactief beleid staat het bestuur invloed af aan burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Is daarmee het politiek primaat op zijn retour? Dat hoeft niet, het vraagt alleen wel om een andere rolinvulling van de politiek: duidelijker zijn in het stellen van randvoorwaarden bijvoorbeeld. En te reflecteren op de grenzen van de eigen deskundigheid en het accepteren van de eigen verantwoordelijkheid van maatschappelijke partijen. Pröpper presenteert in zijn boek een model om te komen tot een bepaalde interactieve beleidsaanpak. De rol van communicatie daarbij is ondersteunend aan de gekozen bestuursstijl. Pröpper laat in een matrix zien hoe daarbij afhankelijk van de doelstellingen de middelenkeuze wijzigt. Het boek is uitermate grondig en degelijk opgezet en biedt de basis om op strategisch/ bestuurlijk niveau het gesprek aan te gaan over interactiviteit.

 

@ Jan Jelle

Bedank dat je mij citeert in jouw bespreking. Maar ik ben het niet eens met de interpretatie die jij - en Propper - er blijkbaar aan geven. Ik bepleit helemaal niet dat alleen op de publieke tribunes ingesproken kan worden. Integendeel, ik bepleit een open oog en oor bij de dames en heren politici en bestuurders voor alle bijdragen die mensen kunnen leveren.

Ik neem even jouw werkwijze over en kies een citaat "Door introductie van interactief beleid staat het bestuur invloed af aan burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven". Dat klinkt mooi, maar wie garandeert mij als burger dat die andere burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven niet iets doen wat ik niet wil. Laten we een voorbeeld gebruiken uit de praktijk.

In een gemeente is behoefte aan goedkopere huurwoningen. Daarvoor moet er ergens gebouwd worden. In dat geval zijn er - tenminste - twee belangen: die van de mensen die op die woning zitten te wachten en die van de mensen in wiens omgeving de woningen komen. De mensen die in de buurt van de geplande woningen komen zien dat niet zitten. Het beperkt hun leefgenot en heeft een negatief effect op de waarde van hun huis, is hun argument. Daar tegenover staat het belang van de woningzoekenden. Het is in mijn ogen de taak van de - gekozen - politici om deze knoop door te hakken. Die verantwoordelijkheid kunnen - nee mogen - ze niet afschuiven op de samenleving. Is daarmee de kous af en kunnen mensen alleen vanaf de publieke tribune hun mening laten horen? Allerminst.

Wat ik bepleit is een zeer actieve houding van politici en bestuurders naar bewoners toe. Stel je zelf open, luister naar wat de mensen echt beweegt, vraag hen naar oplossingen en laat ze mee denken. Dat creeert prachtige ruimte voor betrokkenheid, zonder dat de politiek in een hoekje gaat zitten en afwacht waar " de samenleving mee komt". Inderdaad stelt het nieuwe eisen aan politici en bestuurders. Ze moeten namelijk leren te luisteren naar mensen en dieper graven dan het voor de hand liggende. Prachtige opgave voor communicatiemensen om hen daarbij te helpen.