30 oktober 2009, 10:14   Anne Kluivers en José van Gelder

Onze oogst: boeren vertellen hun verhaal

We zijn hier natuurlijk in eerste instantie voor het geven van verhalenworkshops. Deze verhalen over ervaringen in de landbouw zijn zowel voor ons als voor de boeren erg belangrijk. Daarom heeft een van de Fekritama medewerkers een belangrijke faciliterende rol. We organiseren drie workshops: eentje in het zuidwesten, eentje in de noordelijke hooglanden en de laatste in de hoofdstad.

Iedere workshop begint met gezang gevolgd door gebed. Dit zingen versterkt het groepsgevoel en de boeren en boerinnen zingen altijd uit volle borst. Soms wordt zelfs het gebed gezongen. De boeren uit de hooglanden zingen zelfs zo mooi dat we er kippenvel van krijgen, het lijkt wel een volleerd koor.

Om een voorbeeld te geven van de verhalen die de plattelanders ons vertellen, hierbij het relaas van Rene Dahy Regis, een 70-jarige boer met 19 kinderen en evenzoveel kleinkinderen. Hij heeft zoveel kinderen doordat hij drie vrouwen heeft gehad. Zijn eerste vrouw is overleden, van de tweede is hij gescheiden. Hij woont nu met zijn huidige vrouw in het oosten van Madagaskar. Hij is veehouder en verbouwt daarnaast rijst. Hij heeft geregistreerd land, dat wil zeggen dat hij de eigendomspapieren heeft, iets wat lang niet iedere boer hier kan zeggen. Het is zelfs een van de grote problemen op het platteland. In 2002 werd hij lid van een lokale boerengroep omdat hij zag dat de boeren die samenwerkten het veel beter deden dan hij alleen. Voor zijn lidmaatschap was hij niet in staat om zijn familie iedere dag voldoende eten te geven. De lokale boerengroepen zijn weer lid van de landelijke boerenorganisatie Fekritama. Via deze organisatie kon Rene training volgen in het verbeteren van de rijstteelt. Voorheen verbouwde hij zijn rijst op de traditionele wijze. Sinds de training weet hij dat rijstplanten beter in een rij kunnen staan, dit werkt veel eenvoudiger. Ook zijn de rassen verbeterd. Rene en de boeren binnen zijn groep werken gezamenlijk op de velden. Er is een duidelijke taakverdeling en ook een rooster wanneer wiens veld wordt bewerkt. Trots vertelt Rene dat hij inmiddels in staat is om zijn familie van voldoende voedsel te voorzien. Bovendien zien de boeren in zijn directe omgeving hem nu als voorbeeld. Inmiddels is zijn oogst zo goed dat het rijstoverschot kan worden verkocht op de markt.

Uit de verhalen van de andere deelnemers blijkt dat Rene niet de enige is met zo’n groot gezin. Meer dan 10 kinderen is hier echt niet vreemd. Een van de redenen is dat de kinderen een soort van pensioen vormen. De kinderen zorgen voor hun ouders als deze te oud zijn om nog te kunnen werken. De mensen vinden het dan ook heel vreemd als wij beiden vertellen dat wij geen kinderen hebben.

In de laatste workshop komen drie deelnemers pas op de tweede dag aan omdat ze panne met de auto hadden. Zij hebben bijna 400 kilometer afgelegd voor deze bijeenkomst. Deze dag komt ook de tolk een half uur te laat, maar we redden ons met de Franse taal en handen en voeten.

Opvallend is dat iedereen staat te springen om zijn of haar eigen verhaal te vertellen, zeker als we uitleggen dat we dit in Nederland publiceren. In de groepjes die we op dag twee vormen om de boeren elkaar te laten interviewen, ontstaat flink discussie over wie er mag vertellen. We stellen hen gerust dat ook na ons vertrek de verhalen geoogst blijven worden door medewerkers van Fekritama.

Motiveren en stimuleren hoeven we de mensen van Fekritama zeker niet te leren. Integendeel, zij hebben allerlei leuke manieren om de boeren betrokken en enthousiast te houden. Een voorbeeld hiervan is dat steeds als er iemand zijn of haar verhaal heeft verteld, er op een bijzondere manier voor de spreker wordt geklapt. Dit gebeurt in een speciaal ritme waarna ieder met de handen een dankgebaar naar de spreker maakt. Misschien leuk om zelf ook in te voeren?

(1 reactie)

boeren, cultuurverschillen, landbouw, madagaskar, ontwikkelingssamenwerking, rijstbouw, training

Storytelling in Madagaskar

Anne Kluivers en José van Gelder van Agriterra zitten van 18 tot en met 31 oktober in Madagaskar, waar ze workshops in story telling/story writing organiseren voor de boeren. Dit weeklog gaat over hun belevenissen daar.