7 mei 2010, 12:32   Opinionators

Kijk of het Klopt? Zien of het werkt.

Kijk of het Klopt? Zien of het werkt.

Vorige week onthulde Foodlog.nl ‘kijkofhetklopt’ aan pers, publiek en wetenschap. Kijkofhetklopt is een toevoeging aan de bestaande barcode die via internet productachtergronden en –alternatieven communiceert. De insteek van de initiatiefnemers is om de voedingsmiddelenindustrie écht duurzamer te laten worden. Een mooi initiatief, van een verbluffende eenvoud. Met één grote ‘Maar’, wat mij betreft. Het initiatief spitst zich alleen toe op toeleveranciers en de duurzaamheid van ingrediënten en productiemethoden. Terwijl Kijkofhetklopt pas echt interessant zou worden als het instrument eigendom werd van de consument. En sturing kon geven op allerlei (gewenste) consumptiepatronen. 

Kijkofhetklopt, toegevoegd aan de barcode, is vooral géén logo. Geen embleem dat de koper met goede intenties sust. Het is geen keurmerk, noch van goed product, noch van goed gedrag. Het is een slimme internet applicatie die gekoppeld is aan een database vol informatie over de (herkomst van) ingrediënten van ons voedsel.  Het uitgangspunt van Kijkofhetklopt is dat als mensen weten wat ze eten, ze de leveranciers ook zullen afrekenen op de productie van minderwaardig voedsel. Zoals Dick Veerman van Foodlog.nl stelt: ‘Als je weet hoe iets gemaakt wordt, gemaakt kan worden of juist vervangen kan worden door iets veel beters, dan beslissen we zelf wel wat goed of nog beter is. Mensen zijn niet gek. Bedrijven zullen bovendien geen rare dingen doen, als dat open en bloot duidelijk is’. Weten is beter eten, dus.

Maar is dat zo? Is gebrek aan kennis de enige basis voor ons eetgedrag? Eerlijk: leest u de etiketten van producten? Zoals het er nu op lijkt, wil Kijkofhetklopt op productniveau nog extra informatielagen toevoegen. Ik vrees dat de tool zich door een overdaad aan data in zijn potentiële succes verslikt. Waardoor een steeds groter deel van de bevolking afhaakt op een nieuwe wetenschappelijke exercitie met meer informatie dan ze lief is.

Dat risico wordt nog eens aangewakkerd door het feit dat producenten de database gaan vullen. Zij geven daarmee impliciet aan niets te verbergen te hebben, maar vragen (terecht) om een helder raamwerk voor deze informatie, met definities en categorieën. De oprichters daarentegen willen juist wegblijven uit de wirwar van nooit kloppende criteria. Mijns inziens ontkomen ze daar niet aan. Met (opnieuw) het risico van meer is minder.

De toegankelijkheid van de tool is daarmee in vele opzichten een belangrijke drempel voor succes. Hoe worden de data aangeboden? Op het niveau van kerndata? Of Zoekt-u-verder-naar-wat-u-werkelijk-wilt-weten? Hoe complex gaan we het maken? En dus: hoe bruikbaar voor een hoe groot deel van de bevolking? De oprichters zelf denken tot 5 à 25% van de bevolking door te kunnen dringen. Op basis van interesse en relevantie? Of op basis van technische mogelijkheden? De tool biedt de mogelijkheid om producten via internet te checken. De relevantie daarvan is denk ik verwaarloosbaar, tenzij de productinformatie gekoppeld kan worden aan elektronische boodschappenlijstjes. Dan kan je planmatig je voedselpatroon verbeteren. Als Kijkofhetklopt vooral wil sturen op (controle van) de impuls, verdienen de beperkingen van de smartphone, waarmee je ter plaatse een product kunt scannen, de aandacht. Hoewel het marktaandeel van de smartphone snel stijgt, is namelijk ook over drie jaar nog geen kwart van de Nederlanders in het bezit van een toestel dat kan scannen.

Op basis van marktpenetratie is het nog maar de vraag of de kracht van de consument sterk genoeg is om producenten tot beter gedrag te dwingen. Maar dat zou ook helemaal mijn doelstelling niet zijn. De tool heeft geweldig veel positieve mogelijkheden, mits deze maar ingezet wordt als tool voor de consument om zijn eigen gedrag te veranderen. En niet meteen dat van anderen. 

De gedachte van het instrument klopt en past in deze tijd. De allerbelangrijkste voorwaarde voor succes is de bereidheid om het platform werkelijk open te stellen en toe te spitsen op een diversiteit van gebruikswensen. Foodlog staat voor ‘verhalen over eten en wat je ervan wilt weten’. Maar de tool is vooral zo geweldig geschikt voor de snelle check als je op zoek bent naar betere alternatieven, zonder die verhalen. Een checkpunt voor mensen met duurzame drijfveren, budgetrestricties of dieetwensen. Bevat dit gluten? Is het koolhydraatarm? E330- en pindavliesvrij? En wat zijn de alternatieven?  Zet de consument en zijn eetpatronen centraal. Laat mij bepalen waarnaar ik op zoek ben. En wat mijn keuzecriteria zijn. Pas dan heeft een dergelijke tool kans van slagen en is de inspanning van producent en consument ‘duurzaam’.

Kijkofhetklopt is nog in ontwikkeling. De komende periode wordt gezocht naar financiering, liefst uit publieke middelen. Bovenstaande gedachten geef ik vast mee.

Emilie van Rappard



Reacties

Emilie, het nare van foodlog is dat het dagelijkse zoveel tekst produceert dat soms niet meer duidelijk is wat van wie is. Uit je tekst vermoed ik dat je niet bij de presentatie aanwezig was.

In het kort:
- wij vinden dat KijkofhetKlopt van de consument moet zijn, daarom maken we zo'n punt van publieke financiering in discussie (ook openbaar) met vertegenwoordigers van de overheid (die de verduurzaming van voedsel in handen heeft gegeven van een platform dat uit belangenbehartigers bestaat)
- als we de overheid besluit zichzelf irrelevant in ons recht op informatie te maken, dan zullen we een bedrijf oprichten waarvan leden van het publiek eigenaar worden en dat zijn middelen heel transparant beheert (helaas kun je niet 'Nederland' zomaar eigenaar maken - daar hebben we geen juridische vormen voor)
- wij verwachten zeker niet dat iemand alle informatie tot zich neemt. Mensen kunnen heel goed met informatie en complexiteit omgaan. Een voorbeeld.
Jij leest de krant. Dezelfde als je (ik doe maar even alsof) je partner. Geen van beiden leest hem van voor naar achteren. Geen van beiden leest dezelfde artikelen. Toch ben je er snel doorheen als je ff snel wilt scannen. Met je boodschappen is het niet anders. 90% is altijd hetzelfde. Je kijkt naar wat je interesseert. Op jouw moment. En vooral thuis. Een mobiel heb je niet eens nodig. Je kunt het nummertje van je code intikken. Je kunt ook je camera van je PC gebruiken (ja thuis!!! want daar heb je al die producten en zit je te wachten op vermaak en schandaaltjes en weetjes).
- Denk vanuit een ander communicatiemodel. Geen individualistisch maar een collectivistisch: de wet van de grote aantallen zal maken dat iedereen alle aspecten heeft gezien. Ergo: als over een product niemand ooit 'gezeik' heeft gehoord, wordt (g)één logo oersimpel. 'Dit is wel OK, anders had ik wat gehoord. Dat weet een fabrikant ook, waardoor hij in een heel menselijke relatie tot moraliteit terugkomt.
- via een vast format ga je heel snel zien, wat voor jouw aan essentialia rond een product van belang is. Denk opnieuw aan de manier waarop jij en je partner de krant anders lezen.
- de facto acht je de penetratie van mobiele telefoontjes met camera-applicaties te laag om mensen nieuwe producten in de winkel te laten beoordelen. Die kritiek is terecht. Daar helpt zelfs ons mobiele scannertje waarmee je thuis even kunt kijken niet aan. Anderzijds: wie weet wat mogen weten en jezelf daarmee kunnen coachen niet voor mogelijkheden biedt. Ook voor device-verkopers. De eerste hebben zich al gemeld.
Mogelijkheden scheppen weer nieuwe.

dick veerman - foodlog.nl   7 mei 2010, 19:35 (link)

 

@Dick: dank voor je reactie! Dat Kijkofhetklopt publiek eigendom moet worden is duidelijk, maar blijkt mogelijk onvoldoende uit mijn verhaal. Echter: door aanwending van publieke middelen of vertegenwoordiging van Het Nederlands Publiek, is de tool nog niet van de consument. Althans, niet op de manier waarop ik dit bedoel. Laat de tool gedragen worden door de individu. Want op dat niveau zou ik verandering voor willen staan. Niet als pressiemiddel naar de producent, maar vanuit de incentive die daar als consument te halen is. Mensen zullen de tool gaan gebruiken (en anders gaan eten) als daar voor hen voldoende winst te behalen is, rationeel of emotioneel. Die winst moet dicht bij huis en makkelijk realiseerbaar zijn. De mens is lui en voelt zich druk. Te druk om vanuit het niets op te treden als katalysator van verduurzaming. Om verandering te bewerkstelligen, moet je de consument centraal durven stellen. Dit vraagt niet zozeer een verdieping, eerder een verbreding van de opzet.

De bevlogenheid achter dit initiatief is duidelijk, maar treft vooral de 'input'- kant van de keten: wat doen producenten met ons voedsel? Door de focus daar te leggen ga je mijns inziens voorbij aan de reeks van ANDERE drijfveren die consumenten (ook?) hebben. De één gaat voor biologisch, de ander zou graag meer sturing hebben om een laagcalorisch dieet te volgen. Die is niet per se op zoek naar 'vermaak/ schandaaltjes/ weetjes' over voedsel. Daar volstaat een snel signaal: 'Roombotersprits: 55 kcal per stuk. Alternatief: xxxx of beter nog een appel'. Plat en TE eenvoudig misschien. Maar vooralsnog is dat waar het overgrote gedeelte van onze bevolking mee worstelt. Dat cola light het wint van biologische sap heeft echt niets te maken met kennis van ingrediënten. Laat de consument zijn eigen kaders aangeven en help hem deze beter te bewaken. Combineer sturing op het moment van aankoop met inzichten daarvoor en daarna. Dit laatste haal je terecht aan: 90% van de boodschappen is voorspelbaar.

Om breed effect te sorteren, moet Kijkofhetklopt een brede gedragenheid krijgen. De focus van de toepassing op dit moment, is die van duurzaamheid en eerlijke ingrediënten. Ik wil pleiten voor inzet van de tool die veel verder strekt dan puur een disaster-check op productniveau. Jullie passie is prachtig. Maar als je die duurzaamheidswens weet te koppelen dan heb je niet alleen de mensen te pakken die nu al in jullie verlengde denken, maar bereik je ook een nieuwe groep, die daar nu misschien nog niet aan toe is. En is de kans op succes vanuit het huidige kader ook veel groter.

Opinionators   8 mei 2010, 9:53 (link)

 

Hallo Opiniators! Jullie standpunt raakt op meerdere vlakken ons initiatief. SafeShopper is sinds 2006 bezig om de informatievoorziening over voeding richting consumenten te verbeteren. Afhankelijk van persoonlijke dieetwensen moet de consument (veel) betere informatie krijgen dan nu via (moeilijk leesbare) etiketten wordt gepresenteerd. Suiker, e-nummers, onverzadigde vetten (etc.) moet op een begrijpelijke manier worden gecommuniceerd. Het begin is er, alleen de politiek en fabrikanten zien nog niet dat ze beter kunnen bijdragen aan deze onstuitbare ontwikkeling i.p.v. negatief te reageren op initiatieven zoals 'De kloppende keuken'.

SafeShopper heeft begin 2006 het idee van mobiele voedingsinformatie via de mobiele telefoon gedeponeerd en verder ontwikkeld via diverse subsidie regelingen. Erick

Erick   14 mei 2010, 7:10 (link)

Reageer


(huisregels)
Plaats reactie




 

 

Boekentips en meer

 

Tips uit de praktijk

Onderzoek: hoe erg is een spelfout?
Hoe erg is het als er spelfouten in een sollicitatiebrief staan? Denken de ontvangers slechter over een sollicitant die niet kan spellen? Vinden ze hem minder deskundig, onbetrouwbaarder en dat hij zich beter voordoet dan hij is? En hoe zit dat bij sponsorwervingsbrieven - is het effect daar sterker of minder sterk?